In mijn vorige artikel ‘het verlangen naar gaten in de muur‘, liet ik weten dat ik dit jaar voor @hzpabo studenten in de stage begeleid, op een aantal scholen die (gelukkig) goed kijken naar wat de huidige maatschappij van kinderen verlangt, hoe zij daarop kunnen inspelen en wat dat voor gevolgen heeft voor de schoolorganisatie.

De aanleiding
De eerste link werd gelegd tijdens een bijeenkomst van bovenschools ict-coördinatoren uit het Zeeuwse basisonderwijs, zo’n half jaar geleden. Tijdens de koffiepauze raakte ik in gesprek met één van de coördinatoren, die vertelde dat op enkele van haar scholen gestart was met ‘Kennisconstructie met ict’. Leerlingen construeren vanuit verschillende leergebieden kennis over bepaalde onderwerpen, delen die kennis met elkaar en werken samen om die constructie vorm te geven. De rol van de computer is groot.
Als snel denk je dat een enkele leerkracht dit op die school uitvoert, een leerkracht die erg vaardig is met computers, de laatste online tools goed bijhoudt en als redelijke éénpitter in zo’n school opereert.

De uitnodiging en de visie
Die gedachte verdween gelukkig snel toen ik door dezelfde bovenschoolse ict-coördinator werd uitgenodigd voor een gesprek op desbetreffende school. De directeur was aanwezig en vertelde zijn visie op de maatschappij, het leren door leerlingen en de rol van het onderwijs hierin. Mooi, het leren door leerlingen werd eerder genoemd dan de rol van het onderwijs. Met veel passie gaf hij voorbeelden van hoe hij de (nabije) toekomst zag, de voorbeelden die nu al op school werden uitgevoerd en ook mogelijke aandachtspunten/struikelblokken.

Onderwijskunde en de soms weerbarstige praktijk
Aangestoken door de passie van de directeur, vertelde ik blij te zijn met de ontwikkeling die hij in gang had gezet. Want waarover ik al jaren (sinds 2005) met mijn studenten in gesprek ben tijdens de lessen onderwijskunde, kreeg nu nog meer vorm dan anders. Heb je het over het zichzelf verantwoordelijk maken voor het leerproces van leerlingen, het motiveren, het kort inleiden van nieuwe thema’s en het steeds weer ervoor zorgen dat de leerlingen actief construeren, dan hoop je op totale herkenning in de stage door iedere student. Echter…de praktijk is vaak weerbarstig. Studenten die te maken krijgen met vakken als geschiedenis en aardrijkskunde, waarbij methodes vooral worden gezien als ‘voorleesboeken’, als de enige bron om te leren en leerkrachten vaak alleen fouten in het lezen verbeteren en in andere woorden de tekst nog eens herhalen (Ja, nog steeds).

Nog enthousiaster werd ik gelukkig toen ik onlangs op dezelfde school een tweede gesprek had met de coördinator en de directeur, nu in het bijzijn van de studenten die daar dit jaar stage lopen. Weer het enthousiaste verhaal van de directeur. De studenten gaven direct raakvlakken met onder andere onderwijskunde waaraan ze vorig jaar hadden gewerkt. Een zucht van verlichting bij mezelf.

Kennisconstructie
De school heeft inmiddels een duidelijke visie omschreven, waarin kennisconstructie terugkomt: Geef ruimte om vaardigheden aan te leren om informatie te verzamelen en zo te ordenen dat het kennis wordt. Kennis die aansluit bij wat al eerder bekend is. Op zich niet zo nieuw, al jaren laat de pabo de studenten kennismaken met ‘de didactische route‘, een tool die studenten kan helpen om zo over voorgenomen leeractiviteiten na te denken dat er ook kennisconstructie kan plaatsvinden. Dat je voor kennisconstructie sociale media kunt inzetten is begrijpelijk. Sociale media bieden juist de tools om informatiebronnen te vinden/ordenen, om met elkaar samen te werken en om aan elkaar te presenteren/met elkaar te delen. De studenten die hier gaan stage lopen zullen dat ondervinden, gaan uitproberen en kunnen als digital natives mogelijke angst bij zittende leerkrachten wegnemen.

21st Century skills
Kennisconstructie staat echter niet op zichzelf. Het is één van de eenentwintigste eeuws vaardigheden, die nauw samenhangt met de andere vaardigheden in die categorie. Onlangs is over de 21st Century skills een whitepaper verschenen van Frank van den Oetelaar en Henk Lamers. Het document is hier te downloaden en zeker een aanrader. Als je het document download, vergeet dan niet ‘te betalen met een tweet’.
Verder vind je onder andere informatie op http://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/21st-century-skills/

Het schooljaar
Dit jaar wordt een gezamenlijke zoektocht naar hoe leerlingen zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen. Gezamenlijk, omdat de school zijn visie wil gaan uitvoeren, de studenten daarbij zullen gaan uitproberen en bijstellen en ik de studenten zal coachen en hen steeds weer de vragen zal stellen die hen helpen om de materie te doorgronden. Drie partijen die alledrie vanuit hun eigen referentiekader leerlingen willen voorbereiden op hun toekomst. Dat is pas kennisconstructie. En het mooie is: na dat eerste gesprek een half jaar geleden, kwamen er meer scholen(groepen) met een soortgelijke vraag. Laat dat schooljaar maar echt beginnen nu.

In volgende artikelen besteed ik meer aandacht aan het verloop van deze trajecten. Verschillende aspecten van de verandering van het onderwijs kunnen aan de orde komen:

  • De veranderende rol van leerkrachten
  • voorbeelden van werkvormen en bijbehorende online tools (sociale media als gereedschap)
  • De verantwoording van de kerndoelen richting de inspectie van onderwijs.
Advertenties

Over Riaan Lous

@riaanlous is ecologisch pedagoog en werkt bij HZ University of applied science. Hij is daar onderwijsadviseur en -ondersteuner bij de Delta Academy, Academie voor Technologie & Innovatie en docent aan de pabo.

Eén reactie »

  1. […] directeur van één van de basisscholen waar ik regelmatig kom, en waarover ik het artikel ‘Samenwerken aan vaardigheden van deze tijd‘ schreef. Hij past deze manier van werken toe in zijn school, is enthousiast en zijn kinderen […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s