Even terug
Bijna een jaar geleden schreef ik in mijn artikel “Sociale media en portfolio’s” over een aantal uitgangspunten die de opleiding waar ik werk, gebruikt bij het inzetten van weblogs als portfolio. Ik noemde toen kort dat één van de uitgangspunten het ‘erop los bloggen’ is. Ik noemde dat zo, omdat studenten daarin de volledige vrijheid hebben en waarop ik niet strak zou beoordelen. Dat schreef ik in mijn rol als beoordelaar van de LIO-stage.

Andere rol, andere invalshoek
Nu, bijna een jaar verder dus, ben ik weer studieloopbaancoach, een andere rol van het docentschap. Ik heb de eer om derdejaars studenten in hun loopbaan te mogen coachen en in de keuze die ze daarvoor gaan maken. Onze derdejaars gebruiken nog geen portfolio. Tenminste, nog niet officieel. En toch ben ik met mijn groep begonnen. Experimenteren in ‘erop los bloggen’. Want opeens vind ik dat toch belangrijker dan ik vorig jaar dacht.

Aha!
Eye-opener is het boek “De betekenis van levensverhalen, theoretische beschouwingen en toepassingen in onderzoek en praktijk”. Een boek wat ik uit mezelf niet zo één twee drie uit de bibliotheek zou halen. Maar, omdat ik sinds twee weken officieel de master Ecologische Pedagogiek doe, zat ik dan afgelopen week in de mediatheek het boek door te nemen en moest ik naar mezelf toe aangeven wat de zin/onzin van gebruik van levensverhalen voor mij in mijn pedagogische praktijk was.

Positief als ik probeer te zijn, bedacht ik me twee weken geleden al bij die vraag, dat ik ongetwijfeld zin zou moeten aangeven. Maar eigenlijk was het wel heel makkelijk. Natuurlijk is het vrij logisch om aan te geven dat het werken aan een portfolio ‘reflecteren op je eigen handelen’ betekent. De auteurs sluiten hierbij mooi aan: Reflecteren is afstand nemen van je situatie. Verhaallijnen zijn een prima middel om die afstand te kunnen nemen. Belangrijk voor mijn studenten dus, om af en toe een stukje aan die verhaallijn toe te voegen. In een kort stuk verhaal dus. Door zelf je verhaal te vertellen kun je makkelijker die afstand nemen. Bloggen kan dan handig zijn, even terugkijken op wat je hebt gedaan, maar ook vooruit kijken naar wat je wilt gaan doen. Verschillende artikelen in je eigen blog geven je daarmee de structuur (categorieën en tags?) voor je verhaallijn(en). Dat gaf ik in mijn eerste artikel over het bloggen als portfolio, ‘Het dossier versus het blog‘, al aan.

Kwetsbare groepen?
Het boek geeft veel voorbeelden uit de hulpverlening en van ‘kwetsbare groepen’. Minder positieve situaties worden vaak als aanleiding gegeven tot het laten vertellen van ‘levensverhalen’ (het kwijtraken van een baan, etc). Met dat soort groepen heb ik dan weer weinig. Maar waarom ook niet gewoon voor ‘gewone’ mensen die aan het begin van hun carrière staan? Mensen die gewoon persoonlijke leerdoelen hebben: pabo 3 studenten in het aankomende semester bijvoorbeeld. Ik spreek ze deze eerste weken van het nieuwe jaar veel: Wat zijn de belangrijkste dingen die je uit stages van vorig jaar meeneemt? Wat zijn jouw kwaliteiten, wat wil je komend semester bereiken en welke belemmeringen zou je daarin kunnen tegenkomen? De schrijvers van het boek noemen de belangrijkste elementen voor een ‘levensverhaal’ ‘structuur, levendigheid, stemmingen en doelstellingen’. Die laatste zijn de keuzes die studenten gaan maken en de besluiten die ze gaan nemen.

En het werkt
Het verhaal dat ze in korte tijd vertellen, is groot en heeft veel aanknopingspunten. Na het half uurtje dat we soms praten, wil ik dat ze kort en verhalend opschrijven wat de strekking van het gesprek was. En het leuke is, het verhaal is vaak nog uitgebreider dan dat ze me vertelden. Studenten vullen zichzelf alweer aan. Even afstand nemen. De verschillende hierboven genoemde elementen zie ik in de blogs al terug.

Maar waarom dan dat verhaal?
We hebben al eens geëxperimenteerd met andere systemen. Systemen die voornamelijk gericht waren op het plaatsen van documenten. We gingen voornamelijk uit van bewijsmateriaal dat studenten moesten aanleveren. Eerst kijken naar welke prestatie geleverd moet worden. Vervolgens afdekken met vaste formats, waarin allerlei zaken makkelijk af te vinken waren, maar het echte leerproces van de studenten niet. Zo kregen we mappenstructuren, waarin studenten zelf de weg kwijtraakten. Het was voor hen niet meer logisch waar ze documenten plaatsen en zeker niet waarom ze bepaalde documenten plaatsten. Ze misten de betekenis. En wij het persoonlijke.

Tijdens de tweede bijeenkomst van mijn nieuwe opleiding interviewde ik een medestudent. Deze student gaf aan dat het mensgerichte werken met leerlingen bovenaan staat: Het luisteren naar de leerlingen en van daaruit de leerlingen verder laten groeien. Dat staat soms in eerste instantie bijna haaks op het steeds maar weer presteren en het behalen van resultaten.

Begin bij jezelf
Dat is wat je uit de tekst hierboven kunt halen. Laat leerlingen bij zichzelf beginnen. Het verhalende aspect helpt juist hierbij, het werkt veel beter. Of, zoals Jan Swagerman zegt in het hoofdstuk met als subtitel ‘Woorden om te worden’:

“Verhalen zijn een goed hulpmiddel voor wie inzicht wil krijgen in zijn eigen levensverhaal, zijn zelfkennis wil vergroten begeleiding bij loopbaan, opvoeding, carrièreplanning, de ontwikkeling van zelfvertrouwen of bij zingevingvragen”.

Als studieloopbaancoach zal ik echt niet alle volledige levensverhalen van mijn studenten aanhoren en lezen, maar wel die onderdelen die van belang zijn voor hun loopbaan en ontwikkeling. Daarop kan ik verder coachen. Het coacht veel mooier dan het coachen op ‘invullen van formuliertjes, waarvan de betekenis niet altijd duidelijk is’.

Begin bij jezelf, dat geldt ook voor jouzelf als professional. Neem voor jezelf de ruimte om gewoon te gaan beginnen, te experimenteren. Als blijkt dat het werkt, worden je studenten of leerlingen vanzelf enthousiast en gaat het als een lopend vuurtje je school rond.

En het weblog? Dat blijft voor mij toch een geweldige manier om de (/mijn) verhaallijnen met elkaar te verbinden.

Gebruikte bron: “De betekenis van levensverhalen: theoretische beschouwingen en toepassingen in onderzoek en praktijk, E. Bohlmeijer, L. Mies, G. Westerhof, December 2006″

Advertenties

Over Riaan Lous

@riaanlous is ecologisch pedagoog en werkt bij HZ University of applied science. Hij is daar onderwijsadviseur en -ondersteuner bij de Delta Academy, Academie voor Technologie & Innovatie en docent aan de pabo.

»

  1. marjan glas schreef:

    Ha Riaan,
    zit ik hier met Paulien en laat hara het artikel “narratieve refelctie: leren van je stageverhalen “zien. Staat in Tijdschrift voor Lerarenopleiders van VELON ( http://www.velon.nl/tijdschrift_en_publicaties/tijdschrift/tijdschrift_item/t/narratieve_reflectie_leren_van_je_stageverhalen )

  2. Samantha Maranus schreef:

    Dit zijn de docenten van de toekomst.
    De weg is wijzer dan de wegwijzer……. Een heel andere benadering van leren en kennis opdoen dan wat we gewend zijn. Door te leren wat jou levensverhaal jou te vertellen heeft kun je “leven” in wat je zegt en dan breng je wat mij betreft pas echte kennis over.

  3. paulienh schreef:

    Vanmorgen je blog gelezen en in de loop van de dag ‘per ongeluk’ verschillende bronnen ontdekt die je verhaal onderstrepen. Er met meerdere mensen over gesproken, en iedereen is het over eens: de combi van narratieve reflectie, levensverhalen, met gebruik van moderne media is een boeiende voor ons onderwijs waar nog te weinig mee gedaan wordt. Oftewel: je blog heeft invloed. Deze link is uit 2009, maar lijkt me ook wel aan te sluiten… http://dspace.ou.nl/bitstream/1820/2109/1/Wopereis-Sloep_Essay_weblogs_Kennisnet_Final.pdf

    • Riaan Lous schreef:

      En alweer zo’n mooi voorbeeld. Het vult het verhaal mooi aan (of vult mijn verhaal het artikel aan? :-)). Enige waar ik nog mee zit is het hosten door het opleidingsinstituut van de weblogs. Er wordt aangegeven dat het eigenaarschap van het verhaal bij commerciële providers wellicht niet meer bij de student ligt. Maar…als het nou door het instituut wordt gehost? Stopt de ontwikkeling van de student dan, zodra de student bij de opleiding is uitgeschreven (en in het gunstigste geval ‘na diplomering’)?

  4. nico nijenhuis schreef:

    Goed verhaal, Riaan. Wel opvallend dat jullie nog geen portfolio’s gebruiken. Een uitstekend middel om een deel van het levensverhaal vorm te geven. Zolang je dit nog niet gebruikt, is de weblog een uitstekend alternatief.

  5. Francis Jongerius schreef:

    Hoi Riaan. Bedankt voor jouw inspirerend verhaal.Ik ga het boek zoeken en lezen!
    Groeten van Francis

  6. […] weken heeft het meer betekenis voor me gekregen. De eerste denkstappen kun je lezen in het artikel “Ik moet mijn verhaal aan je kwijt” . Ik gaf in dat artikel ook aan dat ik van m’n studenten verwacht dat ze steeds meer gaan […]

  7. […] een college pedagogiek had gehaald? Waarom was dat voor mij belangrijk? Ik ontdekte voor mezelf dat het steeds schrijven over waarmee ik bezig was, me duidelijk liet nadenken. En als ik dat kon, konden anderen dat ook. Daarom liet ik ook mijn […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s