Vroeger
Als kind zat ik op een ‘school met de bijbel’. Het was tussen 1985 en 1992 en een school waarin veel aan godsdienst werd gedaan. Verderop in het dorp stond een openbare school. Iedere ochtend startten we met een gebed, een psalm of gezang én met een deel van een verhaal uit de bijbel. De leerkracht vertelde een verhaal, hij kon dat enorm goed. In mijn beleving hing iedere klasgenoot aan zijn lippen, ik in ieder geval. Ik beleefde de verhalen die hij vertelde. En steevast eindigde hij iedere dag na vijfentwintig minuten zijn verhaal met de zin: “Tot zover”, waarmee hij bedoelde dat we de volgende dag vanaf dat punt verder zouden gaan. We gingen door met rekenen: “Pak je boek op bladzijde …..”.

‘De andere kinderen en ik’
Maar wie waren we? en met wat zouden we de volgende dag verder gaan? De leerkracht zou in ieder geval verder gaan met het verhaal dat hij vertelde en ik zou zijn verhaal weer beleven. Nooit heb ik gedacht hoe andere kinderen in de klas dit zouden ervaren. Zouden zij ook van de verhalen genieten? Wat dachten zij tijdens die verhalen? Genoten zij daar ook van, of zaten zij braaf de vijfentwintig minuten uit om daarna over te gaan tot de orde van de dag?
Ook heb ik nooit echt gedacht wat ik als kind met de vertelde verhalen kon. Daarvoor was geen aandacht, de eindzin van de leerkracht was bepalend. Ik had het op dat moment ook niet nodig, ik had geen vragen, ik genoot gewoon van het verhaal.

Boodschappen?
Nu, bijna dertig jaar later, lijkt er nogal wat veranderd. Scholen bij mij in de regio krijgen te maken met krimp, veel scholen sluiten en ouders kiezen scholen voor hun kinderen niet per definitie op basis van de identiteit van de school en ook leerkrachten voelen dat er dingen veranderen. Levensbeschouwelijk onderwijs vormgeven als het kort voorlezen uit een methode alleen lijkt niet te werken. Leerkrachten lijken te ervaren dat ze daarmee niet voldoende inhoud kunnen geven aan levensbeschouwelijk onderwijs. Maar wat mist er dan?

Vragen
En daar begint het denken. Waar draait het bij dat levensbeschouwelijk onderwijs dan om? Om levensbeschouwing in het algemeen, om de levensbeschouwing van leerkrachten in een basisschoolteam of juist om de kinderen en HUN beschouwing op het leven? Als pedagoog lijkt me juist dat laatste van belang, het draait uiteindelijk om vragen van  kinderen, niet alleen om de boodschappen van leerkrachten.

Het kind en de grote verhalendownload
“Het kind en de grote verhalen, Levensbeschouwelijk leren in het basisonderwijs” is een bundel met praktijkvoorbeelden en beschouwingen over levensbeschouwelijk onderwijs vandaag de dag. De bundel beschrijft een zoektocht van (pas afgestudeerde en al langer ‘zittende’) leerkrachten naar het vormgeven van

levensbeschouwelijk onderwijs, op een manier dat kinderen vooral zelf vorm kunnen geven aan dit onderwijs. Ook worden voorbeelden gegeven waarbij kinderen over zichzelf nadenken en (een deel van) hun eigen identiteit vormen. Verhalen kunnen hierbij worden gebruikt, om kinderen bij dat nadenken te helpen.

Zoektochten en comfortzones
Zoektochten zoals die worden beschreven in de bundel, brengen met zich mee dat je juist bij ‘soms moeilijke’ onderwerpen, de volledige controle loslaat, en juist kinderen de ruimte geeft om mee te doen. Leerkrachten lijken hier nogal eens wat angstig voor te zijn. Toch doen de leerkrachten in deze bundel dit, het blijkt te werken. De uiteindelijke opbrengsten van de kinderen zijn vele malen groter, dan wanneer je ‘de teugels strak vasthoudt’. De leerkrachten die meewerkten, stapten uit hun comfortzone. Zo gaven ze net wat meer van hun eigen levensbeschouwing bloot, waren inhoudelijk experts vanuit de verhalen én begeleidden het proces. Die driedeling is op zich niet nieuw, maar geeft voor dit soort processen de opbrengsten. Het geeft ook maar weer eens heel duidelijk aan dat leerkracht niet alleen een beroep is met beroepsmatige trucs, maar soms bijna ‘a way of life’. Een leerkracht handelt immers ook altijd vanuit zijn eigen normen en waarden en vormt zich ook steeds verder in de tijd.

Onderzoek
Ook blijkt maar weer dat onderzoek doen belangrijk is. De wereld is aan het veranderen, altijd weer. Durf daar in mee te veranderen. Dat mee veranderen kan, als je durft te onderzoeken wat er zoal verandert en als je ook steeds weer onderzoek naar jezelf durft te doen, en je eigen handelen durft aan te passen. In de bundel komen mooie voorbeelden aan de orde die laten zien dat je als leerkracht zowel in je onderwijspraktijk steeds weer onderzoek moet uitvoeren, als meer onderzoek naar jezelf en daarmee steeds weer op jezelf reflecteren.

Waar het mij om gaat….
…is dat ik het mooi vind dat deze leerkrachten eerst hebben gekeken naar de vragen van hun kinderen, hebben ontdekt dat zij daar anders mee moeten omgaan dan vroeger én de stap hebben genomen om zichzelf mee te veranderen.

Meer informatie is te vinden op:

Advertenties

Over Riaan Lous

@riaanlous is ecologisch pedagoog en werkt bij HZ University of applied science. Hij is daar onderwijsadviseur en -ondersteuner bij de Delta Academy, Academie voor Technologie & Innovatie en docent aan de pabo.

»

  1. […] Zo neem ik voor mijn laatste onderzoek van de opleiding deel aan een vervolgonderzoek op ‘het kind en de grote verhalen‘. Hierover binnenkort al meer. Verder werken we als paboteam aan een nieuw curriculum voor […]

  2. […] november 2013 verscheen het boek ‘Het kind en de grote verhalen’ (Parlevliet, Berg, & Zondervan, 2013). Het boek is een beschrijving van een project. Dit […]

  3. […] is dan de rol van de moderator? Het zijn rollen die al eerder als kader zijn geschetst in ‘Het kind en de grote verhalen‘. Welke betekenis geven de leerkrachten eigenlijk aan die drie rollen? …..Ahaa, dat […]

  4. […] mijn theoretisch kader. Ik startte met datgene waarmee ook het project startte, namelijk met ‘Het kind en de grote verhalen‘. Van daaruit verdiepte ik me in achterliggende theorie, namelijk die van Pollefeyt (2004). […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s