Driebergen, 16 januari 2015, we zitten klaar voor 2014 was een zesje. Onder bezielende leiding van Peter Heerschop en Marcel van Herpen wordt het onderwijsjaar 2014 eens onder de loep genomen. Iedereen in de zaal heeft mee mogen voorbereiden, want vooraf heeft iedereen zijn onderwijswoord van 2014 mogen aanleveren.

Laat je (niet) kennen
De avond start met een kennismaking op een schitterende manier. Er worden handen geschud, het publiek moet er aan geloven: Binnen twee minuten schudt iedereen elkaar de hand en wordt er aan elkaar iets verteld over de afgelopen week. Hier en daar zie ik wat onwennigheid, een korte handdruk, een korte zin, om daarna weer terug te draaien zoals je zat. Mooi om dat te zien, het zit hier vol met leerkrachten, die deze kennismaking ongetwijfeld kunnen bestempelen als een ‘coöperatieve werkvorm’ die in de eigen klas aan het begin van het schooljaar gebruikt kan worden en die tegelijkertijd wat onwennig lijkt. Zelf doe ik hier op precies dezelfde manier aan mee overigens. Wat een voorzet. Peter en Marcel koppen hem in: “Die opvoedtip, laat je niet kennen, die je waarschijnlijk zo vaak hebt gehoord, gaat juist in het onderwijs niet op. Laat jezelf kennen, laat kinderen weten wie je bent en bouw de relatie op, één van de drie psychologische basisbehoeften om te kunnen ontwikkelen, want zonder relatie geen prestatie.” Vervolgens stellen de mannen elkaar moeilijke vragen, waarbij het antwoord altijd gaat over degene die het antwoord geeft: Leer elkaar kennen, bevraag ook je kinderen. Helaas zie ik overigens de volgende ochtend een bericht dat hier volledig haaks op lijkt te staan

Cijfertjes en onderwijswoorden

De avond gaat verder. De titel is natuurlijk niet voor niks gekozen. Er wordt heerlijk uitgehaald naar selectielijstjes en toetsen, die de heren toepassen op de meest bijzondere manieren: “Mijn ouders leven nog allebei, bij jou je moeder, dus staat het nu 1-0”. De zaal giert het over het algemeen uit, een aantal mensen lijkt verwonderd. De boodschap is duidelijk, we meten en vergelijken veelvuldig, maar is dat wel altijd nodig? Het woord ‘selectie’ wordt mooi uitgediept: We toetsen wat af en vaak selecteren op basis daarvan onze kinderen. Ook andere woorden passeren de revue: Minderen (less zou vaak more kunnen zijn in het onderwijs), de afrekencultuur en ‘uitsluiten’. De verhalen zijn vaak aangrijpend, mooi verwoord en niet zelden wordt er geapplaudiseerd. Steeds weer geven ze de relatie weer tussen leerlingen onderling en leerlingen met hun leerkracht.

Niets nieuws onder de zon?
Kritisch wordt gesproken over de 21e eeuwse vaardigheden. Dat deze vaardigheden aandacht verdienen, oké, maar hoe eenentwintigste eeuws zijn ze? Een medetwitteraar merkt op dat hij dit een onzinnige term vindt, hij werkt er altijd mee, maar vindt ze niet nieuw. Sterker nog, Peter en Marcel bestempelen ze als middeleeuws…..behalve de ict-geletterdheid.

Op dat moment begint er iets aan me te knagen: Er wordt gevraagd wie van de aanwezigen aan/met deze vaardigheden werkt, het blijft bijna stil. Is dat omdat de aanwezigen ze, net als mijn medetwitteraar als ‘logisch en van altijd’ bestempelen, of is er een andere reden? Is met het werken aan opbrengsten en cijfertjes voor deze leerkrachten het plafond al bereikt? Ik weet het niet.

De leerkracht doet ertoe
De avond wordt afgesloten met de mooie woorden: ‘leerkracht, je doet ertoe’. In je loopbaan zullen er duizenden verhalen over jou de ronde gaan, omdat je met de kinderen werkte, omdat ze jou zullen herinneren. Ik herken het zelf een klein beetje, af en toe krijg ik bij een diplomering van studenten een kaartje met  ‘bedankt dat je er voor me was’ (en voor wie vragen heeft over mijn postuur: “Merci dat je er bent”). De inhoud van die verhalen bepaal je dus voor een groot deel zelf.
Het knagen blijft. Naar huis rijdend (Driebergen – Middelburg is een kleine twee uur) bedenk ik me wat dat toch zou kunnen zijn. Zit het hem in de verhalen? Nee, die waren prachtig. Zit het hem in de grap van Peter over de gehandicaptheid van korfbal? Nee, als oud-korfballer ben ik dat inmiddels gewend. Nee, het zit hem in de complexiteit van dit hele gebeuren: We willen met zijn allen veel meer werken zoals Marcel en Peter het schetsen. En toch is die praktijk zo weerbarstig. Hoeveel mensen gaan maandag weer op de huidige manier aan het werk en lopen straks weer tegen het plafond? Hoeveel mensen zullen maandag weer vooral aan de slag gaan met de ‘kwalificatiefunctie‘ van onderwijs (Biesta, 2012) en laten de socialisatiefunctie, maar meer nog de functie ‘subjectvorming’ rusten? Wie gaat daar bewust iets mee (en daartoe) doen? En weet je, ik neem het hen niet kwalijk, het is zo moeilijk iets te doorbreken. En toch, misschien eens proberen een keer dwars door dat plafond te breken. Begin bij jezelf, hoe klein dan ook, al voelt het als een zesje. Ik ben nieuwsgierig wat je gaat doen. Laat het me gerust weten, als reactie op deze blog.
Ik begin ook, woensdag, voor mijn studie én mijn werk: een actie-onderzoek naar ‘Leren voor het leven’ en zal proberen regelmatig hierover iets te delen. Ik word daar happy van, hopelijk de leerkrachten en kinderen die ermee te maken krijgen ook. Misschien voel je dan niet eens een plafond meer, like a room without a roof.

 

Gebruikte literatuur: 
Biesta, G. (2012). Goed onderwijs en de cultuur van het meten . Den Haag: Boom | Lemma.

Advertenties

Over Riaan Lous

@riaanlous is ecologisch pedagoog en werkt bij HZ University of applied science. Hij is daar onderwijsadviseur en -ondersteuner bij de Delta Academy, Academie voor Technologie & Innovatie en docent aan de pabo.

»

  1. […] dat dat het nu niet goed is en alles anders en beter moet? Als ik verder lees, vind ik de zin ‘2015 moet door het plafond!’ Het lijkt er inderdaad op dat alles anders moet. Ik hou zelf van innoveren in onderwijs, om mee te […]

  2. Mooie blog! Ik heb Peter vorig jaar ook prachtige onderwijsverhalen horen vertellen op Heutink Terugkomdag. En wat je zegt, maandag starten de meeste collega’s weer en verandert er niets.
    Ik werk mee aan United4Education om het onderwijs te innoveren. Ons onderwijssysteem raakt namelijk uit de tijd door de maatschappelijke verandering. Via 10 transitiepaden gaan we de verandering in een versnelling brengen. Door o.a. Leerling Centraal te zetten gaan we het onderwijs kantelen. Want wat zal er gebeuren wanneer leerlingen zelf hun lesdag mogen en kunnen inrichten. En wat zal er gebeuren als ze de leermiddelen mogen en kunnen kiezen. Dit heeft enorm veel invloed op de motivatie tot leren. Een leven lang leren in een Growth-mindset! Wil je ook meedoen, meld je dan ook aan op United4Education.org en kijk op Nederland Kantelt.nl.

    • Riaan Lous schreef:

      Dag Ralph,
      dankjewel voor deze prachtige reactie. Van Nederland Kantelt had ik al eens gehoord, maar nog nooit verder op door gezocht. Deze week ga ik eens ruimte nemen om wat meer van het initiatief tot me te nemen. Jij ook succes met innoveren.
      Hartelijke groet,
      Riaan

  3. Rob van der Poel schreef:

    Ha Riaan,

    Dit is Rob van der Poel van het Nivoz / Hetkind. Mogen we je blog herpubliceren? Zoals we dat wel eens eerder met een blog van je hebben gedaan… ? Je bijdrage roept mogelijk meer gesprek op n.a.v. donderdag- en vrijdagavond.. En dat lijkt ons belangrijk..

    Laat je met iets weten?

    Hartelijke groet en een goede week, Rob

    Verstuurd vanaf mijn iPad

  4. […] je kennen Nog niet zo heel lang geleden hoorde ik dat de opvoedtip ‘laat je niet kennen’ in het onderwijs niet op gaat. Laat je […]

  5. […] bespreekbaar worden. Even dwaal ik weer af naar wat Peter Heerschop half januari tijdens de onderwijsconference zei: “Laat jezelf kennen, want zonder relatie geen […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s